Đoan Trường: Điểm tựa thứ 2 trong cuộc đời tôi là một cô giáo người Nga!

Tôi thi đậu vào trường ĐH Bách Khoa TP HCM năm 1986 hạng ưu và nhận được học bổng toàn phần sang Nga du học tại trường ĐH Công Nghệ Hóa Tinh Vy Lômônôsốp-Matxcơva.

Đón tôi tại khuôn viên trường ĐH Tổng hợp MGU là một anh đồng hương người Việt năm trên cùng với một phụ nữ Nga trung niên phúc hậu mà sau này tôi mới biết đó là cô giáo sẽ dạy tiếng Nga cho sinh viên Việt Nam.

cô Lêna Mikhainlốpna

Cô hỏi tôi rất nhiều về Việt Nam,về gia đình, tình hình và kết quả học tập bên nhà. Thú thật lúc đó tôi cũng không hiểu hết tiếng Nga cho dù tôi luôn tự hào vì đã đạt điểm khá cao sau một năm chăm chỉ học tiếng Nga tại quê nhà. Ngay cả cái tên trường tôi sắp nhập học mà tôi còn chưa đánh vần đúng nữa là trả lời cô! May nhờ có anh học năm thứ 5 phiên dịch giúp. Lúc đó, tôi uất lắm và hứa sẽ học tiếng Nga thật giỏi càng sớm càng tốt.

Sau đó,cô đưa tôi về ký túc xá của trường nằm ở phía tây nam thành phố trên một ngọn đồi cao giữa những cánh rừng thông bạt ngàn tại ga Metro màu đỏ “Yugơ- Zapatnaiya”. Mùa thu nước Nga đang đến- mùa thu như bước ra từ trong bức tranh được vẽ nên bởi các họa sỹ tài ba bằng những chiếc lá vàng phủ đầy lối đi như một tấm thảm vàng óng ánh trong màn sương chiều thơ mộng. Những hạt mưa rơi tí tách bên ngoài khung cửa xe làm tâm hồn tôi xao xuyến vì nhớ nhà.

Cô khuyên tôi nên đăng ký sống chung với các sinh viên Nga và nước ngoài năm trên để giúp tôi trong việc học tập và trau dồi thêm tiếng Nga những tôi phải để sang năm thứ 2 mới dám sống chung phòng với các bạn sinh viên Nga vì mặc cảm tiếng Nga còn yếu quá. Trước khi ra về, cô không quên đưa tôi hai chiếc bánh hạnh nhân, vài lát bánh mì đen kẹp phô mai, dăm quả táo xanh và một chai nước khoáng. Ngày đầu tiên của tôi đã trôi qua với biết bao ngỡ ngàng và xúc động vì sự giúp đỡ rất nhiệt tình của cô. Tôi vẫn còn nhớ như in đó là ngày 19/08/1987.

Trong khoảng hai tuần trước ngày khai giảng 01/09/1987, ngày nào cô cũng tranh thủ ghé qua đưa tôi đi tham quan khắp nơi và mua sắm quần áo mùa đông,các dụng cụ học tập và sinh hoạt cá nhân cần thiết theo chế độ tem phiếu được cấp cho sinh viên năm thứ 1. Bài học đầu tiên mà cô dạy cho tôi chính là ngôn ngữ giao tiếp, văn hóa ứng xử và phong tục tập quán của nước bạn. Cô kiên nhẫn lắng nghe tôi nói tiếng Nga bập bẹ và giải thích thật cặn kẽ phần văn phạm và từ ngữ để tôi phát âm cho thật chính xác.

Nhờ sự giúp đỡ tận tình của cô mà tôi đã hoàn thành năm học thứ ba và tốt nghiệp học phần môn tiếng Nga loại giỏi. Tôi tự hào vì mình là một trong những sinh viên nước ngoài biết đọc thơ, nghe nhạc, xem phim và ít nhiều biết phân tích các tác phẩm văn học Nga. Và cũng chính nhờ cô luôn động viên mà tôi dám mạnh dạn tham gia phát biểu ý kiến trong lớp, đọc các bản tham luận trong giờ thực hành trước sinh viên trong trường.

Cô cũng là người đầu tiên phát hiện ra năng khiếu ca hát của tôi nên luôn tạo điều kiện cho tôi được tham dự nhiều hoạt động ngoại khóa hàng năm như: Trại hè sinh viên quốc tế tại các nước Litva, Latvia, Estonia và các lể hội văn hóa dân tộc Nga. Kỉ niệm mà tôi nhớ nhất là lần đoạt giải nhất cuộc thi “Liên hoan tiếng hát sinh viên quốc tế toàn liên bang Nga” tại TP Alma Alta năm 1991 với hai ca khúc ”Triệu đóa hoa hồng” và ”Trống cơm”. Vào những ngày nghỉ cuối tuần, tôi hay đến nhà cô để tự tay nấu nhiều món ăn Việt Nam mà cô rất thích như chả giò, phở bò, cá kho, canh chua…

Và rồi nền kinh tế và chính trị của nước Nga có nhiều biến động to lớn vì liên bang Xô Viết tan rã vào năm 1991 nên xóa bỏ hết chế độ bao cấp, tem phiếu, học bổng để chuyển qua cơ chế kinh tế thị trường. Toàn bộ sinh viên Việt Nam không còn nhận được học bổng từ năm 1992. Cuộc sống của tôi và cô ngày càng khó khăn hơn nhưng cô vẫn kiên quyết bám trụ bằng nghề dạy học cao quý của mình. Vì lý do an ninh nên trong lần về nghỉ hè tại Việt nam sau năm học thứ 4 trong lúc nước Nga đang có chính biến và bạo động nên ba mẹ đã không muốn cho tôi qua học tiếp.
Và chính cô đã gửi điện tín về nhà thuyết phục tôi quay trở lại cho hoàn thành nốt năm học thứ 5 và thứ 6. Tuy nhiên để có tiền trang trải cho việc học và phụ giúp thêm cho gia đình tôi lúc ấy còn quá nghèo khó, tôi đã phải tranh thủ làm thêm nhiều công việc như bán quần áo ngoài chợ trời, nhân viên phục vụ nhà hàng,ca sỹ, MC. Tôi luôn tự hào vì chính nhờ những công việc này đã tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm cho tôi sau khi về nước.

Việc học của tôi dần dần sa sút và lần đầu tiên tôi nhận điểm “3” (Điểm trung bình của Nga tương đương với điểm 5 bên hệ thống giáo dục tại Việt Nam ). Thế là giấc mơ nhận bằng Đỏ của tôi đã không thành vì buộc phải đạt 80% điểm tuyệt đối và phải không bị điểm 3 ! Sức khỏe của tôi ngày càng tệ hại hơn và cuối cùng tôi đã phải nhập viện vì bị viêm phổi nhẹ khi miệt mài “chạy” show các phòng trà ca nhạc hàng đêm dưới trời tuyết lạnh âm 30 độ C. Ngay lúc đó,cô lại đến bên tôi như một người Mẹ hiền để giúp tôi đứng dậy.

Còn nữa, trước ngày thi tốt nghiệp tôi lang thang dạo phố một mình cho tinh thần thoải mái thì bị công an Nga xét hộ chiếu và thẻ sinh viên mà tôi đã sơ ý không mang theo nên bị tạm giam vài tiếng. Tôi phải nhờ cô tới để bảo lãnh cho về lại ký túc xá. Ngày tôi bảo vệ luận án, cô lặng lẽ ngồi dự khán, trên tay cầm bó hoa cẩm chướng chờ đợi giây phút mà cả cô và tôi đã chờ trong suốt 6 năm qua.Trao bó hoa cho tôi, cô khẻ bảo: “Em đã vượt qua tất cả,hãy cố gắng làm một người có ích cho xã hội,cho đất nước của em,cô rất tự hào về em!”.

Sài Gòn mùa này cũng đang vào thu và nước Nga cũng đang rón rén vào thu, mùa đẹp nhất trong năm. Nhìn ra ngoài khung cửa phòng, những hạt mưa đã dịu nhẹ hơn nhưng trong lòng tôi vẫn còn day dứt mãi một lời hứa mà tôi vẫn chưa thực hiện được là mời cô sang thăm Việt Nam. Khi tôi quay trở lại thăm trường xưa sau 23 năm xa cách thì cô đã mãi mãi đi xa.

Xin cho tôi được thắp lên một nén nhang lòng cho một người Mẹ Nga vĩ đại-Cô Lêna Mikhainlốpna nhân “Ngày nhà giáo” của Nga (день учителя) 05/10 năm nay.